AI cá nhân hóa quảng cáo: vì sao nó luôn đúng ý bạn?
Bạn đã bao giờ vừa nhắc với bạn bè về một món đồ, rồi mở điện thoại ra và thấy ngay quảng cáo đúng món đó chưa? Chúng tôi gặp câu hỏi này khá thường xuyên từ độc giả. Phản ứng đầu tiên của nhiều người là nghi ngờ điện thoại đang nghe lén. Lời giải thích thực tế đơn giản hơn nhiều. AI hiện nay đã đủ tinh vi để đoán nhu cầu của bạn từ những hành vi nhỏ mà bạn gần như không để tâm. Hiểu được cơ chế này sẽ giúp bạn bớt lo lắng và chủ động hơn khi dùng mạng.
Vì sao quảng cáo xuất hiện đúng lúc bạn vừa nghĩ tới sản phẩm?
Điện thoại không đọc được suy nghĩ của bạn. Trước khi bạn nhận ra mình đang quan tâm đến thứ gì, bạn thường đã để lại nhiều dấu vết. Có thể là một lần gõ từ khóa trên Google. Có thể là vài giây lướt qua các sản phẩm tương tự trên sàn thương mại điện tử. Cũng có thể là một cú nhấp vào bài viết cùng chủ đề.
Những mảnh dữ liệu rời rạc ấy được ghép lại với nhau. Hệ thống nhận ra một mô hình hành vi và bắt đầu hiển thị quảng cáo phù hợp. Nhiều khi việc này diễn ra trước cả khi bạn chủ động tìm kiếm lần thứ hai. Cảm giác đúng lúc đến mức hơi rợn người ấy thường bị hiểu nhầm thành nghe lén. Thực chất, đó là khả năng dự đoán của các hệ thống đứng sau nền tảng quảng cáo, được xây dựng từ dữ liệu hành vi khổng lồ.
Cá nhân hóa bằng AI tác động thế nào đến đời sống số?
Bảng tin mạng xã hội bạn lướt mỗi tối không hiển thị theo thứ tự thời gian như nhiều người vẫn nghĩ. AI sắp xếp nội dung dựa trên lịch sử tương tác của chính bạn. Bài nào bạn dừng lại xem lâu hơn có khả năng xuất hiện dày hơn trong những lần lướt sau. Vì vậy bạn mới có cảm giác nền tảng hiểu mình.
Kết quả tìm kiếm cũng không còn giống nhau cho mọi người. Google cá nhân hóa theo vị trí, lịch sử tìm kiếm và thiết bị đang dùng. Hai người gõ cùng một từ khóa có thể nhận về hai danh sách khác nhau. Đây là lý do đôi khi bạn so kết quả với bạn bè và thấy không khớp.
Các nền tảng như Netflix, Spotify hay Shopee đi xa hơn. Họ dùng AI để đoán trước thứ bạn muốn xem, nghe hoặc mua, kể cả khi bạn chưa gõ chữ nào. Cách tiếp cận chủ động này giúp tỷ lệ nhấp vào gợi ý tăng rõ rệt so với việc hiển thị nội dung ngẫu nhiên cho tất cả mọi người. Chúng tôi từng theo dõi một người đọc chia sẻ rằng, sau khi tra vài lần về máy lọc không khí, gần như toàn bộ gợi ý trong tuần đó đều xoay quanh chủ đề này. Đó là ví dụ rất điển hình cho cơ chế học từ hành vi.
Bạn có thể làm gì để kiểm soát gợi ý?
Bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh những gì AI gợi ý cho mình. Cách đơn giản nhất là tương tác đều đặn với đúng loại nội dung bạn muốn xem. Khi bạn xem thường xuyên một chủ đề, hệ thống sẽ hiểu đó là điều bạn quan tâm, và ngược lại. Nếu bạn muốn ngừng nhận một loại gợi ý, hãy bỏ qua hoặc ẩn các nội dung không liên quan thay vì bấm xem cho có.
Nếu quảng cáo không còn phù hợp, hầu hết nền tảng lớn cho phép vào phần cài đặt để xem lại các sở thích đã được ghi nhận và chỉnh sửa. Nên làm việc này định kỳ, vì sở thích thay đổi theo thời gian. Với những lần tra cứu hộ người thân mà bạn không muốn ảnh hưởng đến gợi ý sau này, chế độ duyệt web ẩn danh là lựa chọn hợp lý.
Muốn hiểu sâu hơn cơ chế đứng sau quảng cáo thông minh, bạn có thể tìm đọc về AI trong marketing. Đây là nền tảng giúp thương hiệu tiếp cận đúng người dùng, và cũng là lý do quảng cáo ngày càng sát nhu cầu của bạn. Để có góc nhìn rộng hơn về xu hướng này, bạn có thể tham khảo thêm tại mona.media.
Nếu quan tâm đến việc công nghệ thông minh len vào những không gian quen thuộc, bạn có thể đọc giải pháp AI quản lý tòa nhà cho cư dân dễ sống hơn. Ở đó, nguyên tắc học từ hành vi cũng được áp dụng theo hướng khác, phục vụ đời sống chung cư hằng ngày.
Ngoài quảng cáo, AI còn xuất hiện ở đâu?
Ngoài mạng xã hội và thương mại điện tử, AI có mặt trong nhiều việc nhỏ hơn bạn làm mỗi ngày. Bản đồ dự đoán thời gian di chuyển theo lưu lượng thực tế. Ứng dụng nhắc lịch học hay lịch làm việc sắp xếp thông báo theo thói quen của bạn. Trợ lý giọng nói dần học cách bạn đặt câu hỏi.
Điểm chung của các ứng dụng này là đều học từ hành vi. Chất lượng dữ liệu bạn cung cấp và cách bạn phản hồi vì thế ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ hữu ích. Khi hiểu điều này, bạn sẽ chủ động hơn trong việc chọn những gì mình muốn tiếp tục nhận.
Kết luận
AI cá nhân hóa là một công cụ trung lập. Nó giúp bạn tìm được thứ cần thiết nhanh hơn nhiều so với việc tự mò giữa hàng triệu lựa chọn. Tuy vậy, nếu không chủ động, bạn có thể bị kéo vào vòng lặp nội dung quen thuộc và ít khi gặp điều mới. Hiểu cơ chế đứng sau những gợi ý mỗi ngày là bước đầu để làm chủ trải nghiệm số của mình.
